RSSEen aquarium in de grond
Hoe je het ook wendt of keert, onze koivijvers zijn niet meer dan relatief kleine, afgesloten en geïsoleerde watermassa’s. In die hoedanigheid zijn ze gevoelig voor invloeden van buitenaf en kwetsbaar voor verschillen in water- en luchtparameters. Als gevolg daarvan laat een biologisch evenwicht zich maar moeilijk bereiken, laat staan handhaven.
In tegenstelling tot onze natuurlijke waterpartijen, zoals kanalen en meren, bevatten onze koiresorts bovendien hoeveelheden vis die in geen enkele verhouding staan tot wat in de natuur model staat. Met alle gevolgen van dien.
Biotoopverstorend
De invloed van buitenaf – regen, vuil, ontbinding van reststoffen e.d. – is op zo’n kleinschalige waterhuishouding naar verhouding gigantisch. De impact van een plensbui vuile en zure regen kan immens zijn. Het tempo van bederf en verontreiniging in onze koivijvers is navenant vele malen hoger dan we terugvinden in de natuur. Forse hoeveelheden verontreinigend materiaal stapelen zich op en leiden tot gevaarlijk hoge concentraties. Het microbiotoop staat constant onder druk. En daarmee het welzijn van onze koi.
Neem daarbij het gegeven dat menig koiliefhebber bij het controleren van zijn watermanagement geneigd is fundamenteel verkeerde keuzes te maken en we ontkomen er niet aan te concluderen dat de weg naar ellende maar al te vaak is geplaveid. Veel koiliefhebbers – vaak gestimuleerd door de commercie - gaan namelijk niet uit van gezond water, maar van kraakhelder water. In feite willen ze een aquarium. Een aquarium in de grond.
Begrijp me goed: kraakhelder water kan gezond zijn, maar gezond water is gewoonlijk niet kraakhelder. Het microscopische leven in kraakhelder water is altijd beperkter en minder gevarieerd.
Neem me niet kwalijk en hier moeten we onze handen in eigen boezem steken: hoe vaak grijpen we niet naar biotoopverstorende instrumenten zoals ozon, krachtige uv’s, algendodende middelen, parasietendodende medicamenten enz.
Eigenlijk is het geen wonder dat het water biologisch in coma raakt en dat onze koi gaan schuren, sloom met de kop omlaag in het water hangen, geen gezonde eetlust vertonen en ontstekingen en parasietenaanvallen te verduren krijgen. Een koi gedijt nu eenmaal niet in water dat geen gezond microleven kent. Bacteriën, zoö- en fytoplankton staan aan de basis van dat onmisbare biotoop en alleen zij kunnen langdurig voorkomen dat het water volloopt met verontreinigingen.
Microscopisch leven
Wanneer doen onze koi het ’t best? Als een groene waas in ons vijverwater merkbaar wordt ten teken dat er zich zweefalgen en plankton ontwikkelen. Algen die ammonium consumeren en een buffer vormen voor de filter. De vijver komt in bloei te staan en dat is ook aan de vissen te zien. Die floreren en tonen levenslust.
Wanneer doen koi het slecht? Wanneer we een algendodend of een parasietenbestrijdend middel in het water oplossen. Een bloeiende vijver verandert op slag in een begraafplaats en elke bacterie die zich op de wand of op de bodem genesteld heeft, elke waterzuiveraar hoe miniscuul ook, legt het loodje. Zoö- en fytoplankton wordt volkomen uitgeroeid. De koi worden binnen enkele dagen mat, lusteloos en zijn niet happy. Het duurt weken om dat weer in orde te krijgen.
Wanneer je een druppel water van een gezonde vijver onder de microscoop bekijkt, of een microvezeltje van draadalg, dan valt één ding op: die druppel krioelt van het microleven, een drukte als op de wegen van Caïro. Koiliefhebbers die constant ozon of krachtige uv’s hebben aanstaan of die gretig zijn in het toevoegen van allerhande middeltjes aan hun vijverwater, zullen dat micro-leven niet ontdekken. Hun vijverwater is dan wel glashelder, maar biologisch op sterven na dood.
Overpopulatie
Maar er is meer: de overpopulatie van koi die in de meeste vijvers aanwezig is, zorgt voor een onophoudelijke vloed van heel typische afvalstoffen. Weinigen staan stil bij de verbluffende hoeveelheid en variatie daarvan.
Denk in de eerste plaats aan anorganische stoffen zoals ammonium, ammoniak, nitriet en nitraat. Stoffen die zonder een goed functionerende stikstofcyclus het water zullen verpesten.
Denk ook aan organische afvalstoffen zoals vuilopeenhopingen, feces, dode algen en dergelijke, waarvan de afbraak zonder volgroeide kolonies van heterotrofe bacteriën en enzymen onvoldoende plaatsvindt en zal leiden tot broeinesten van ziekteverwekkende bacteriën.
Denk ook aan veelal onderschatte stoffen zoals hormonen en feromonen die vissen continu afscheiden, die als groeiremmer fungeren en op den duur het afweersysteem van de koi ondermijnen.
Om al deze potentiële problemen het hoofd te bieden, is een volgroeid biologisch microleven een absolute voorwaarde.
Wanneer er door allerlei invloeden – binnen dan wel buiten onze invloedsfeer – geen volwaardig biotoop bereikt of bewaard kan worden, rest maar een ding: regelmatige waterverversingen, bij voorkeur met leidingwater.
Leidingwater
Waterverversingen zijn misschien een kunstgreep om de vijver draaiende te houden, maar gelukkig houden we hem wel draaiende en wat meer is: in aanleg gezonde vijvers houden we gezond.
Velen denken nog dat er chloor aan ons leidingwater wordt toegevoegd. Ik weet niet hoe het er in België bij staat, maar in Nederland voegen waterleidingmaatschappijen geen chloor meer toe. Het leidingwater is volkomen chloorvrij. Het vernevelen van leidingwater als het aan de vijver wordt toegevoegd, heeft dan ook geen enkel nut. Dit gegeven wordt ook ondersteund door onderzoek.
Leidingwater is wel biologisch dood - dat valt niet te ontkennen - maar bevat daarentegen wel heel veel mineralen en stoffen die belangrijk zijn voor mens en dier. Bovendien zijn de waterwaarden die ook belangrijk zijn voor onze koi – zoals pH, KH en GH – uitstekend te noemen. Ammonium, nitriet, nitraat en fosfaat vallen binnen de gewenste toleranties.
Leidingwater is in Nederland van prima kwaliteit en heeft in aanleg het vermogen om snel biologisch leven te ontwikkelen.
Om ons vijverwater te verdunnen – lees aanwezige afvalstoffen te verminderen – verdient leidingwater onze waardering. Het is vele malen effectiever en waardevoller dan de vele middeltjes die aangeprezen worden om ons vijverwater te “verbeteren”.
Water is een complexe materie en waar het ene middeltje de ene waterwaarde eventueel zou verbeteren, leidt onbedachtzaam gebruik onvermijdelijk tot een kettingreactie waarbij andere waterwaarden vervolgens verslechteren. Wat dan weer leidt tot het gebruik van andere middeltjes. Ja, ja.
Waterversingen
De ervaring heeft geleerd dat waterverversingen van 10 tot 15% per week een helende invloed hebben op het reilen en zeilen van onze vijver. We verdunnen daarmee de anorganische, organische en hormonenconcentraties tot aanvaardbare proporties.
Wie echter een buitensporige koipopulatie heeft, bovengemiddeld voert, een te kleine of onvoldoende functionerende filter bezit of anderszins met bijzondere invloeden te maken heeft die het biotoop onder druk zetten, moet naar meer waterwissels. Een afschuimer kan echter weer leiden tot minder waterwissels, omdat deze per definitie een groot deel van de eiwitten uit het water haalt.
Waterverversing kan het beste continu gegeven worden. Een dun straaltje dat 24 uur per dag, zeven dagen in de week gegeven wordt. Plotse, grote waterwissels verdienen geen aanbeveling. De chemie van het vijverwater verandert, er bestaat kans op paaien van de koi en het risico op een witte-stip-explosie is niet denkbeeldig. Bovendien is leidingwater ’s-zomers altijd kouder dan vijverwater.
Waterversingen ondersteunen de groei van uw koi in een formidabele mate omdat groeiremmers zoals hormonen, feromonen en nitraat tot minimale hoeveelheden worden verdund. Ik noemde als eens ooit de experimenten op een Oostenrijkse universiteit waar men forel in kleine aquaria liet uitgroeien tot een formaat, bijna net zo groot als het aquarium zelf. Dit op basis van continue waterversing!
Wanneer we over waterverversing praten, bedoelen we niet het aanvullen van verdampt water met leidingwater. Verdampt water is zuiver, dus de reststoffen blijven achter in het vijverwater. Verversen is vervangen. Ofwel u laat een deel vijverwater weglopen en vult de hoeveelheid aan met leidingwater ofwel u voegt leidingwater toe en zorgt ervoor dat het vijverwater via een overloop wegstroomt.
Dit biedt trouwens nog een interessant aspect. Menigeen denkt namelijk dat toevoegen van leidingwater via een overloopsysteem, minder effectief is dan het aanvullen van leidingwater van een vijver waar men een deel heeft laten wegstromen. Daar is onderzoek naar gedaan en gebleken is dat als u tot 25% water ververst, er geen verschil is in de methode, zolang u de instroom van het leidingwater maar zo ver mogelijk verwijdert van de overloop.
Boven de 25% waterverversing ineens, is de methode van de vijver aflaten en weer aanvullen, effectiever. Ik zou zeggen, doe er uw voordeel mee.
Rini Groothuis
(copyright voorbehouden)
Meer afbeeldingen
16 reacties tot nog toe
bj en j on 02/08/2009 18:41Erg mooi verhaal.
Maar als ik het goed begrijp blijven medicamenten gewoon in de vijver zitten ondanks verdamping.
Bijv formaline zal niet verdampen??
Marcel on 02/08/2009 23:46Mooi stukje tekst Rini . Ik ben zelf geen voorstander van uv ,ozon en dergelijke .Te onnatuurlijk om een gezonde en sterke koi te krijgen volgens mij .
Ga mijn nieuwe vijver het eerste half jaar laten draaien zonder vis in . Pas in het voorjaar ga ik er enkele mooie tossai inzetten .Ik hoop dat het water tegen deze tijd een beetje lichtgroen kleurt van allerlei micro organismen .Volgens mij heeft een koi deze goede organismen nodig,om een natuurlijk evenwicht te krijgen .Kijk maar eens naar Ben zijn bakje en hoe deze vissen zich verder ontwikkellen .Goed mechanisch filteren gaat gepaard met de nodige waterwissels op een constante basis .Met een goede stroming door de filters via de airlifts hoop ik dat het me een beetje gaat lukken.Zo weinig mogelijk veranderingen in de samenstelling van het water is zeker goed .Heb alleen een hekel aan lange en grote regenbuien .
Martin on 03/08/2009 00:09Prachtig artikel weerom, Rini, op grond waarvan iedere rechtgeaarde koiliefhebber wel een gewetensonderzoek zal doen, en velen onder ons zich ook "mea culpa" op de borst zouden moeten kloppen. Kernprobleem is naar mijn mening veelal dat de wensen van het baasje (bv. ten allen prijze kraakhelder vijverwater) bewust of onbewust gaan primeren op de belangen en het welzijn van zijn koi.
Nu begrijp ik ook beter waarom je onlangs, naar aanleiding van uw recente vijverbezoek, een beetje "jaloers" was op de merkbaar aanwezige groene waas in het water van mijn koivijver. Uit uw artikel heb ik alvast geleerd dat ik dit best zo laat, wat ik deze keer ook zeker ga doen. Trouwens al die dure middeltjes om de waterkwaliteit zogenaamd te verbeteren, ik ben ze spuugzat. Je kan de hieraan bestede centen veel beter opsparen om er bij gelegenheid een mooie koi mee te kopen (uiteraard bij Interkoi!).
Claudia on 03/08/2009 09:08Je hebt volkomen gelijk Rini. Wij bezondigen ons altijd om maar helder water te krijgen, terwijl een beetje groene schijn oh zo goed is voor de koi. Ik ben van het noorden van NL, maar moet toch eens kennis met je maken.
Noëlle on 03/08/2009 09:51Rini, wederom mooi geschreven, goed stuk!
Soms heb ik het wel eens met medekoiliefhebbers over het water en dan klaag ik dat het zo vreselijk helder blijft bij mij. Sommige begrijpen wat je bedoelt, maar de meeste koiliefhebbers kijken me heel verbaasd aan.
Maar ik zie het liever iets groener, precies om de reden die jij hierboven zo prachtig verwoord.
willy on 03/08/2009 12:10Back to basic, dat is de realiteit om onze koikes in deze tijden van immense plensbuien vol polutie te vrijwaren van destabilisatie.
Sinds eind april is de vijver lekker groen, dagdagelijks sluizen we via de volledige bodem 3% water af dat via leidingwater terug wordt aangevuld, dus een 20% per week verversing. Buiten het toevoegen van klei, laten we de natuur zijn ding doen. En inderdaad Rini, de koikes floreren. Geen stress, gezonde eetlust,groei, prachtige kleuren ( als ze komen eten, anders zien we ze niet maar dat is bewust gedaan) en ook een betere reactie van het water op de plensbuien.
stephan on 03/08/2009 12:33Rini, bedankt weer voor dit mooie stuk. we zitten op 1 lijn. ik moet je eerlijkheids halfe wel zeggen dat ik de hobby door Jou en Interkoi op deze manier ben gaan zien, waarvoor ik jullie er dankbaar ben. Alle theorie klikt als zeer logisch en dit valt te bezien in de vijver. de koi doen het goed!
Jent on 03/08/2009 21:02Rini,
Rini, gewedig artikel. Dit artikel bevestigd mijn overtuiging dat het "kraak heldere" water, soms is het net of er geen water in de vijver zit, niet natuurlijk (goed) is voor de koi's. Dit seizoen heb ik mijn UV lamp lekker uit gedaan. Mijn water is redelijk helder met wat slierten draad alg waar de koi's lekker tussen "grazen". En net zoals Willy hiervoor ook al schreef back to basic. Want waar doen we het voor? Alleen voor ons omdat wij zo nodig de vissen door heel de vijver willen zien zwemmen of doen we het voor de vissen naar de zin maken? Ik denk dat we daar ook is aan moeten denken.
Mart on 04/08/2009 11:25Beste Rini,
Ik ben blij dat er mensen zijn die durven zeggen waar het op staat.
Vijf jaar geleden schreef Freek Vogel ook al over de ellende die onder de koiliefhebbers heerste.
Ik hoop dat deze veranderde inzichten zullen leiden tot een beter en fijner leven van de koi en liefhebbers.
Misschien leuk om eens te lezen: www.freekvogel.nl
Rini, ga zo door!!!!!!!!!!!!!!!!!
Robpunte on 04/08/2009 21:03Rini,
Een natuurvijver hoe gaat dat met ziektes en reigers en beschadigde koi ?
Ik wil een natuurvijver aanleggen van 15meter langx10meter breedx2meter diep ik hoorde ook dat je daar een vergunning voor moet aanvragen klopt dat?
rini on 05/08/2009 00:28@BertJan: de werkzame stoffen in FMG - wat voor het grootste gedeelte bestaat uit formaline - blijven actief voor 24 uur. De residuen kunnen echter nog wekenlang in de vijver aanwezig zijn.
Na de behandeling moet zo'n 15 tot 20% waterverversing plaatsvinden.
@Rob: een natuurvijver, bedoel je dan een vijver zonder folie/metselwerk/polyester en zonder filtering? Indien zo moet een natuurvijver een paar jaar rijpen, wil ze geschikt zijn om er vis in uit te zetten. Je zult een sleepnet nodig hebben om de vis af te vangen en je zult draden moeten spannen tegen reigers en aalscholvers. Behandeling van beschadigde of zieke koi betekent afvangen en geisoleerd behandelen.
Ik denk dat het verlenen van vergunning per gemeente verschilt.
@voor het overige: wie zijn vissen in de vijver kan laten floreren, zal het meeste van zijn hobby genieten, ook al is het water niet kraakhelder. Het welzijn van onze koi staat bovenaan. Jullie opmerkingen zijn me uit het hart gegrepen.
Marcel on 05/08/2009 11:04Wetend dat (licht) groen water met de nodige organismen erin zeer goed is voor de koi.Nu komen we bij het volgend dilemma . Waterplanten hebben ook een niet te onderschatten waarde .Nu zitten we met het probleem als we deze in grote aantallen toepassen , het resultaat helder water gaat zijn . Doen we het half , dan kan men draadwieren gaan draaien .Dus in feite beter geen waterplanten of een klein beetje . Wat is jouw gedacht hierover Rini ?
Martin on 05/08/2009 22:56@ Marcel,
Die zelfde vraag was bij mij ook al opgekomen, te meer daar ik overweeg om volgend seizoen na de biofilter een plantenfilter te bouwen met retour naar de vijver.
Reden: in de zomerperiode is het vijverwater hier altijd wat groen en dof getint door heel fijn groenachtig zweefvuil (volgens mij van de kleurvoeding, niet van zweefalgen) en ronddwarrelende afgestorven plukjes draadalg (die matig aan de wanden groeit). Voor mij mag het water gerust groen getint zijn, maar dat het enigszins dof is en de nodige scherpte mist, daar heb ik een hekel aan omdat de schoonheid van de koi daardoor minder tot uiting komt. Nochtans hebben Rini en Ben mij bezworen dat mijn vijverwater ideaal is voor de koi en dat ik alles zijn gewone gang moet laten gaan. En ik moet zeggen, de 12 resterende koikes - na de recent doorgevoerde grote koiverhuis naar een natuurvijver - doen het sindsdien uitstekend.
De nitraatwaarde en vooral de fosfaatwaarde zijn hier systematisch aan de hoge kant, en ik denk dat dat de ultieme boosdoeners zijn; vandaar ook dat ik recentelijk zo'n clarity proteine skimmer geïnstalleerd heb; deze werkt goed (haalt veel bruin schuim uit het water), maar wel in een langzaam proces, zeker voor een grote vijver.
Als sommige van onze Nederlandse collega's koiliefhebbers soms "klagen" van te kraakhelder water, dan denk ik dat zulks te "wijten" is aan de werking van een heuse plantenfilter; iets wat volgens mij in Nederland meer gangbaar is op koivijvers dan in Vlaanderen. Ik ben dan ook graag bereid om met die Nederlandse koivrienden op grote schaal aan waterruil te doen (grapje).
rini on 06/08/2009 12:44Marcel en Martin, wat jullie willen is een utopie. Zo moet je ook niet naar een vijver kijken. Als je naar een vijver kijkt, dan zie je een momentopname. Maar een vijver is een dynamisch geheel, waarvan a) de waterkwaliteit zoals ammonium, ammoniak, nitriet, nitraat, fosfaat, temperatuur, CO2 en zuurstofgehalte op korte termijn variabel is en b) de watersamenstelling, zoals pH, KH en GH, redox en dergelijke, weliswaar normaal gesproken iets redelijker constant is, maar ook dagelijks kan variëren. Bijvoorbeeld: groen water kan via een forse zure plensbui op slag omslaan in helder water. De pH schommelt dagelijks vanaf smorgens tot savonds door variatie in CO2- en zuurstofgehalte. Wat is er nu aan de hand. Er zijn voortdurend allerlei processen en chemische reacties gaande in water. De chemische samenstelling en kwaliteit van het water leveren in feite een dagelijks gevecht met verontreinigende invloeden en ik waag het te stellen dat het uiteindelijk tenminste een tot twee jaar duurt voordat een correcte, meer stabiele verhouding en harmonie wordt bereikt tussen water, planten, vissen enz. Dit is prima. Dit is zoals de natuur werkt. Het probleem is vaak de vijverliefhebber, die soms draconische maatregelen neemt om wat hij ziet als een probleem (bijv. algen) op te lossen. Iedere ingreep maakt, dat de samenstelling, kwaliteit van het water en de daarin aanwezige microbiologie een deuk oploopt waarop het water zich opnieuw dient aan te passen en te herstellen. Ongeduldig als wij zijn, geven we het water vaak niet de kans om dit te doen.
Martin on 07/08/2009 00:24Bedankt voor de verdere toelichting, Rini.
Ik heb inmiddels mijn lesje geleerd: laat dat groenachtig water maar betijen, de resterende koi doen het immers uitstekend; echt een metamorfose in vergelijking met vroeger. En een totaal andere vijverbeleving!
Reageer
Hou het beleefd. Je e-mail adres wordt niet getoond.
