Watersense

Soms krijgen koi gezondheidsproblemen en dat “soms” is al meer dan ons lief is. Parasitaire aanvallen, huidtroebeling, uitstaande schubben, aangetaste vinnen en bacteriële infecties. Het lijstje is verrekte lang. Wie is degene die het spreekwoord “zo gezond als een vis” heeft uitgevonden?

Stress
Wist u dat 90 procent van de gezondheidsproblemen die koi treffen, stressgerelateerd is? En wist u dat driekwart daarvan voortvloeit uit een te wensen overlatende waterkwaliteit? Een periode met verhoogde ammoniak, nitriet of nitraat, constante aanwezigheid van parasieten op de huid, een verminderde zuurstofproductie, een slechte vuilafvloeiing, een opeenhoping van opgeloste afvalstoffen, een grote bacteriedruk, een schommelende pH, ga zo maar door. Ook dit lijstje is verrekte lang. Ze hebben allemaal een ding gemeen: ze veroorzaken stress bij onze koi. Het duurt gewoonlijk een tijd voordat de desastreuze gevolgen zichtbaar worden. Een koi zit verpakt in een laag bacteriën; niettemin kan de incubatietijd van met name bacteriële infecties enkele weken - soms twee, soms vier weken - bedragen.
Dan rijst de vraag: al die problemen, kunnen we ze zien aankomen?

Signalen
Karpers – en dus ook koi – zijn luiwammesachtige dieren. Op mijn vistrips zag ik ze vaak urenlang aan de waterspiegel in de zon rusten. Er was geen beweging in te krijgen. Het zijn dan ook echte zonaanbidders. Pas als er een briesje opstak of de zon aanstalten maakte om achter de horizon weg te zinken, kwamen ze weer op dreef.
Wanneer u uw koi zo lekker in uw vijver in de zon ziet rusten, is er dus niets aan de hand. Zo lang als het basisgedrag van de vissen maar intact blijft: nieuwsgierig, onderzoekend, fouragerend. Vindt u hier afwijkingen in het leefpatroon, dan moeten er bij u alarmbellen gaan rinkelen.

Of uw koi goed in zijn schubben zit, is in eerste instantie aan een ding heel goed te zien: zijn buikvinnen. Wanneer hij deze tegen zijn buik klemt, is de vis niet happy. De buikvinnen moeten ontspannen, los en schuin naar onder hangen. Is dat dagenlang niet het geval en klemt de vis continu zijn buikvinnen, dan is er iets aan de hand. Meestal gaat ie vervolgens ook zijn borstvinnen klemmen en het probleem is in volle expansie aanwezig.

Eet de vis nog steeds? Als ik mijn pellets op het wateroppervlak strooi, kijk ik altijd of alle vissen wel eten. Welke vis is het gretigst; welke vis reageert sloom. Een vis die niet eet, is een vis die niet in goede doen is. Het is goed die vis te monitoren. Zondert hij zich af? Is hij niet onderzoekend? Hangt ie in het water, vaak met de kop iets omlaag? Knippert hij met zijn vinnen? Zo ja, dan is de vraag: heeft de vis last van parasieten/bacteriën of is er een probleem met de waterkwaliteit?

Indicaties
Het is een kwestie van interpreteren. Op voorhand is er een goede indicatie aan te duiden met wat voor probleem we te maken hebben. Beperken de symptomen zich tot een of een paar vissen, dan is er meestal sprake van een probleem met parasieten en/of bacteriën. Parasieten zijn opportunisten en ze attaqueren in eerste instantie de zwakste exemplaren. Sommige vissen hebben nooit parasieten; bij anderen tref je ze altijd als eerste aan. Dat heeft met weerstand, het immuunsysteem en antistoffen in de slijmhuid te maken.
Wormen veroorzaken wondjes en uitstaande schubben. Eencelligen zoals costia, trichodina en chilondella zorgen voor een grijs/wittige schijn op de slijmlaag, met name in de nek van de vis. Het meest vervaarlijke bij dit verschijnsel is, dat bacteriën op de loer liggen om in de vis binnen te dringen. Koi zijn - zwart/wit gesteld - levende bacterie-omhulsels en wanneer de bacteriedruk in het vijverwater hoog is, valt dat aan het slome gedrag, het hangen in het water, het trekken van de vinnen, en het regelmatige walsen langs de wand of over de bodem (bodem drain!) van de vis heel goed te zien.
Een nieuwe vis in de vijver brengt een nieuwe bacteriecultuur met zich mee en over en weer moeten de nieuwe vis en het residentiële bestand daarmee omgaan.

Aan de andere kant, vertonen zowat al uw vissen dezelfde abnormale gedragingen, dan gaat het gewoonlijk om een probleem met de waterkwaliteit. De vis leeft continu in zijn waterige omgeving en is daar volkomen afhankelijk van. Elk probleem in de waterkwaliteit is direct een probleem voor het welzijn van de vis.

Koi zijn heel gevoelige dieren. Elke verandering in de chemie van het water heeft een onmiddellijke invloed op zijn gedragingen en niet altijd is de oorzaak meteen aan te wijzen. Een koi die naar de oppervlakte stijgt, zijn kop boven de waterspiegel drukt en een hap lucht neemt, om vervolgens te duiken en een spoor van bellen achter te laten, is een koi wiens bioritme verstoord is. Dat kan een luchtdrukverandering zijn, waardoor de vis zijn zwemblaas in balans moet brengen. Het kunnen vuildeeltjes zijn, die in de kieuwbogen zijn blijven hangen en die hij met luchtspoelen wil verwijderen, of - het meest voorkomende euvel – er is een verandering in de waterchemie gaande (vaak pH of CO2) en de vis probeert zijn balans te herstellen. Dat zal meestal in de loop van de avond zijn, maar je ziet het ook regelmatig in de showvaten op koishows. De vis zit in ander water en moet zich aanpassen.

Aan de andere kant: heeft u uw vissen net getrakteerd op luchtige pellets en ziet u ze een tijdje daarna walsen, dan is er weinig aan de hand. Ze proberen alleen de spijsvertering in de darm op gang te brengen.
Vindt u daarentegen van die drijvende, doorschijnende en vettige slierten ontlasting op het water, dan is de kans groot dat u de vissen heeft overvoerd. Maar het is niet uit te sluiten dat een vis problemen heeft met zijn spijsverteringsorganen, of dat het voer een te hoog (moeilijker verteerbaar) eiwitgehalte kent in relatie tot de (lage) watertemperatuur.

Een vis die uit het water springt, is dat een brok "joie de vivre" die deze vis etaleert? Dat kan, maar meestal niet en gaat het om een irrant die de vis stresseert, in de vorm van parasieten, bacteriën of een prikkende stof dat het water bevat en die de vis op dat moment teistert.

Elk zijn eigen verhaal
Zonder nu meteen met allerlei meetapparatuur en flesjes aan de gang te gaan, kunnen we met een oogopslag gewoonlijk al zien waar het aan schort.
De bellen van uw beluchting, zoals dat van de beluchtingsschotel op een bodem drain, kunnen u al een heel verhaal vertellen. Die bellen horen klein te zijn en meteen nadat ze aan de oppervlakte verschijnen, kapot te springen. Als u uw oor goed te luister legt, moet u ze kunnen horen sissen, net zoals het geluid van ontsnappend koolzuur als u een blikje cola opentrekt.
Zijn die bellen echter grof, blijven ze lang op het water drijven en trekken ze een straal van een paar meter vanaf de bron voordat ze kapot klappen, dan is uw vijverwater niet optimaal. Er zitten teveel organische en anorganische stoffen in het water opgelost. Anorganisch kan ammoniak zijn (de vissen zijn lusteloos, liggen soms op de bodem, schuren af en toe) of nitriet (irritant van de eerste orde, vissen schuren veel en venijnig) of nitraat (boven 50/70 mg/l worden de vissen lusteloos en hangen ze als een zeppelin in het water).

Ook de waterspiegel vertelt u zijn verhaal. Het wateroppervlak van uw vijver moet er als een pas gepoetste vloer bijliggen: schijnend, glanzend en weerkaatsend maar ook transparant en zeker niet vettig en vuil. En zonder schuimplakkaten. Ook hier heeft het alles te maken met de vraag hoe “dun” uw water eigenlijk wel is. Of anders gezegd: hoe hygiënisch uw waterhuishouding de vijver maakt. Is dat in orde, dan is een stressfactor van jewelste weggevallen en zorgt de vis gewoonlijk wel voor zichzelf. In het andere geval moet u ingrijpen, voordat een aantal weken later de problemen echt beginnen.

Rini Groothuis
(copyright voorbehouden)

Meer afbeeldingen

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

12 reacties tot nog toe

• Naar top