Update warmtepomp

Sedert 5 dagen werkt de pomp nu optimaal. Het verschaft me nu iedere dag plezier om naar de koi te gaan kijken en geniet van hun eetlust, terwijl de meeste koi beginnen te zieltogen in het koude water.

Ik hoop dat de warmtepomp zich in de winter evengoed in de winter manifesteert als tot hiertoe. Ze is u goed afgestelt, en je kan via de waardes zien die ik opgetekent heb, wat het dagelijks verbruik is, tegen een kostprijs van 20 eurocent/KW. Je kan er ook op afleiden wat de maandelijkse kostprijs is, en de kostprijs per koi per maand. Hoopgevende resultaten, en als de warmtepomp in een koude winter zich bewijst, dan kunnen we alleen maar met lof spreken over deze eenvoudige en betaalbare oplossing.

Wat is er toch dat ons beweegt om medelijden te hebben met een vis die ondanks het feit dat het een koudbloedig dier is, toch klaarkrijgt om ons ongerust te maken omdat zijn bewegingen rustiger, zeg maar bijna bewegingsloos rondzwemt ?

Vermoedelijk heeft het toch te maken met ons onbegrip. Als wij, warmbloedige mensen, onze hand in water steken van 10° gedurende een bepaalde periode, dan weten we precies hoe het aanvoelt, en dat is zeker niet plezierig. Koudbloedigheid is niet zomaar in één - twee - drie uit te leggen. Er zijn trouwens verschillende soorten koudbloedigheid, en voor diegenen die het interessant vinden, heb ik hier wat informatie over opgezocht.

Vormen van koudbloedigheid
Koudbloedigheid wordt tegenwoordig niet meer gezien als tegenhanger van warmbloedigheid, er zijn zelfs dieren waarop beide termen van toepassing zijn. Er zijn drie vormen van koudbloedigheid, die allen een warmbloedige tegenhanger hebben. Alle zes vormen van koud- en warmbloedigheid worden als verschillende vormen van thermoregulatie gezien, waarbij meer dan eens combinaties voorkomen, zelfs tussen uitgesproken koudbloedige en -warmbloedige vormen.

Ectotherm (Grieks: ecto = buiten, therm = temperatuur) zijn alle organismen die in beginsel hun temperatuur niet zelf kunnen regelen, maar externe invloeden gebruiken om toch op te warmen of af te koelen. Voorbeelden van ectothermen zijn reptielen als schildpadden en hagedissen maar ook veel insecten, die vaak een zonnebad nemen om sneller te kunnen bewegen. Zo kunnen ze niet alleen sneller jagen maar ook sneller vluchten, als het te heet wordt wordt de schaduw opgezocht. Ook veel vissen gebruiken wisselende temperaturen die vaak lager zijn naarmate de diepte toeneemt, om de ideale temperatuur te handhaven. Het tegenovergestelde is endotherm, dit zijn dieren die de temperatuur met behulp van het lichaam kunnen regelen door bijvoorbeeld spieren te bewegen of de ademhaling te versnellen.

Poikilotherm (Grieks: poikilos = wisselend, therm = temperatuur) betekent dat het organisme een wisselende lichaamstemperatuur heeft (Ze wisselt met die van de omgeving). Deze vorm sluit het beste aan bij de klassieke beschouwing van koudbloedigheid. Voorbeelden van poikilothermen zijn veel amfibieën die in het water leven, veel soorten hebben een vaste ideale temperatuur en functioneren minder goed bij een kleine afwijking. Poikilotherme dieren als amfibieën hebben als groep weliswaar verschillende temperaturen, zo zijn er salamanders die optimaal functioneren in water van 20°, en soorten die leven bij ongeveer 10°. Zou men de temperaturen van de twee soorten echter omdraaien dan is het met beide soorten snel gedaan, de lichaamstemperaturen van poikilotherme dieren zijn in de praktijk dus tamelijk constant. De warmbloedige tegenhanger is homoiotherm: organismen die altijd dezelfde lichaamstemperatuur hebben en een relatief kleine afwijking kan al voor grote problemen zorgen zoals bij de mens.

Een derde groep, waarvoor nog geen echte Nederlandse naam is (Engels: bradymetabolism), kent een 'normale' metabolisme als het dier actief is, maar een veel lagere als de temperaturen al te drastisch wijzigen. Deze dieren kennen een zeer diepe winterslaap, zoals sommige landschildpadden die een soort antivries in het bloed hebben en zo temperaturen van enkele graden Celsius onder nul kunnen overleven. Ook dieren die in extreem hete en droge omgevingen leven als woestijnen, kunnen hun metabolisme bijna stilzetten tot er koelere of nattere tijden aanbreken. Het tegenovergestelde komt voor bij warmbloedigen die de lichaamstemperatuur in rust juist nauwelijks omlaag brengen, en hierdoor meer energie verbruiken

Uitzonderingen
Bijen zijn insecten en dus koudbloedig. Een heleboel bijen tezamen echter kunnen door de vleugels te laten trillen, waarbij warmte vrijkomt, voor hogere nesttemperaturen zorgen. Dit is handig om het nest warm te houden, en werkt alleen bij een groep bijen; een enkel trillend exemplaar maakt geen verschil. Als het warm is doen de bijen dit bij de uitgang van het nest ter ventilatie om het nest juist af te koelen. Er zijn zelfs soorten bekend die indringers als horzels doden door deze te 'bedekken' met bijen. Deze laten de temperatuur snel stijgen door de warmte die vrijkomt bij het trillen dat de temperatuur zo hoog op kan lopen dat de bijen het zelf net overleven - de horzel echter niet.

Sommige vissen zoals de zwaardvis en de tonijn kennen trucjes die de lichaamstemperatuur doen stijgen, en handig zijn omdat ze beiden in koud water leven en jagen. De zwaardvis kan de temperatuur van de hersenen en ogen laten oplopen waardoor sneller gereageerd kan worden op prooidieren. De tonijn heeft aanpassingen om zijn lichaamswarmte beter vast te houden en warmteverlies via de kieuwen te verminderen. Ook liggen de zwemspieren verder in het lichaam en niet bij de koelere buitenzijde. Deze vissen creëren dus een hogere lichaamstemperatuur met het eigen lichaam, dit wordt endotherm genoemd en komt normaal gesproken alleen voor bij warmbloedige dieren. De tonijn is hierdoor in zekere zin ook een heterotherm.

Schildpadden zijn koudbloedig maar de lederschildpad genereert warmte uit de spierbewegingen van de poten die gemaakt worden door het zwemmen. De schildpad leeft uitsluitend in zee en komt nooit aan land en legt al zwemmend enorme afstanden af. Deze aanpassing speelt misschien een rol in het feit dat dit reptiel meer in koudere wateren leeft, dichter bij de polen.

De volledig ondergronds levende naakte molrat is een zoogdier maar wordt beschouwd als koudbloedig. Dit knaagdier 'steelt' zelfs warmte door in de bovenste en warmste gangen te slapen en zo op te warmen. Deze warmte wordt vervolgens gebruikt om het in de koelere dieper gelegen gangen van de burcht weer af te geven.

Er zijn zelfs planten die de 'lichaams'temperatuur kunnen verhogen, dit zijn soorten uit het geslacht Lysichiton uit de aronskelkfamilie. Ze maken gebruik van chemicaliën om warmte te creëren. Hoewel deze temperatuursverhoging miniem is, kan de plant iets eerder in de lente tot groei komen dan de concurrentie.

Zeer grote koudbloedigen, zoals haaien en grote zeeschildpadden hebben in de regel ook een hogere lichaamstemperatuur. Dit heeft niets met aanpassingen te maken, maar wordt veroorzaakt door het relatief grote lichaamsvolume dat de warmte beter vasthoudt.

1 reactie tot nog toe

• Naar top