De symfonie van de algen.

De symfonie van de algen.Wie thuis in zijn koivijver algen ziet groeien, realiseert zich waarschijnlijk niet hoe waardevol deze groene planten kunnen zijn. Immers, de meeste koihobbyisten zijn algen liever kwijt dan rijk. Maar is dat terecht? Een dilemma dient zich aan...

WONDER DER NATUUR

Algen zijn de basis van de voedselketen in zee- en zoet water. Ze dienen als voedsel voor dierlijk plankton, dat weer dient als voedsel voor vissen. Ze bevatten de hoogste dosis bladgroen in de natuur. Koi eten graag algen, we zien ze maar al te vaak aan de wanden grazen. Wist u dat koi hun Omega 3 vetzuren uit algen halen?

Algen zijn een constante bron van hoogwaardige eiwitten, mineralen en vitamines en bevatten alle door koi benodigde aminozuren. We stoppen zelfs extra spirulina en chlorella in koivoer. Wat heet: we eten zelf algenpilletjes als supplement op onze voeding!

Stop een koi in een algenrijke vijver en haal hem er een half jaar later weer uit: zijn schubben glimmen als een pas gepoetste auto en zijn kleuren zijn zo diep als de verf van Chagal.

Om hier een gepast antwoord op te geven heb ik eventjes 2 koi uit vijver 5 genomen die ondertussen enkele weken voorzien is van deze rijkdom.

Ik hoop dat je via het filmpje het verschil kunt zien met een koi die een tijdlang binnen heeft gezeten, en een tijdje in de erwtensoep heeft rondgezwommen.

Showa Momotaro. Deze showa is nu nisai en 63 cm. Het enige wat ze moet doen is het sumi verder ontwikkelen, maar of dit zal gebeuren is nog maar de vraag. Bekijk in deze echter de opkomende teri, het glanzen van de koi in het hi dat dieper wordt zelfs al na enkele weken...het is een lust om te zien en dan liefst nog ter plaatse.

Showa Momotaro. Deze showa is interessant om te volgen. Voor beide showa is het spannend om de winter af te wachten zodat het sumi hun toekomst zal blootleggen. Maar geniet van de blinkende spiegeltjes van beide showa.

Zweefalgen zijn onze rijkdom, maar uiteraard begrijpen wij dat het niet wenselijk is voor de koivijvers thuis. Ik besef ook dat het een enorm risico is voor de verkoop van koi om deze toestand te scheppen. We zullen het einde van het jaar afwachten en dan evalueren.

Interessant echter is om nog even de “ballade van de algen” verder te lezen, want niemand kan het beter en begrijpelijker verwoorden dan Rini G.

Twee soorten trekken de aandacht als het om onze vijver gaat: ten eerste de zweefalgen, eencellige microscopisch kleine plantjes, die bij een massale bloei het water ondoorzichtig maken, wat kan leiden tot het bekende fenomeen van 'groene soep'. En ten tweede de draadalgen, die zich soms als mooie tapijtjes op de vijverwand nestelen, maar zich soms ook tot meterslange slierten kunnen ontwikkelen.

BIOBRANDSTOF

Door de wereldwijde behoefte aan fossiele brandstoffen, de dreigende schaarste daaraan en de derhalve almaar oplopende prijzen, wordt het steeds meer lonend voor bedrijven om naar alternatieven te zoeken.

Algen, zo hebben onderzoekers van de Universiteit van Bon ontdekt, kunnen de groene energiebron van de toekomst worden. Door allerlei nieuwe technieken wordt het binnenkort mogelijk om van algen brandstoffen, zoals diesel, te maken. Een nieuwe generatie biobrandstof dient zich aan: olie uit algen.

Zo start Akzo een pilot om op grote schaal energie uit algen te winnen. Ook zullen algen worden gebruikt als duurzaam bestanddeel voor verf. KLM wil dit jaar een proef doen om vliegtuigbrandstof te winnen uit algen en om als eerste een vliegtuig de lucht in doen gaan op algenkerosine. De Nederlandse overheid stopt miljoenen in projecten waarbij de teelt van algen gaat dienen als bron voor energie.

DILEMMA

En wat doet de koihobbyist? Hij is de weg kwijt. Hij is constant zoekende om de vermaledijde algen in zijn vijver te vernietigen. Algen zijn in zijn ogen een plaag van jewelste. In zijn zucht deze om zeep te helpen, bedient hij zich van UV's om de bloei van zweefalgen tegen te gaan en vervalt hij tot het gebruik van allerlei anti-algen-middelen, hetzij biologisch, hetzij chemisch, om de wanden van zijn vijver te vrijwaren van deze groene ergernis.

Los van het feit dat die algenverdelgers zonder meer een negatief effect hebben op de waterkwaliteit en dus op onze koi, is het om een andere reden dat we hier hopeloos de mist in gaan.

Algen zijn namelijk een ferme indicatie dat de vijver microbiologisch goed functioneert. Ik ga nog een stap verder: er bestaat geen goed vijverbiotoop zonder algen! Koi zullen niet gedijen in een algenvrije vijver. Op den duur zullen ze wegkwijnen, de gezondheid zal achteruit gaan, de kleuren zullen vervagen.

Maar wat heb je aan koi als de vijver waarin ze gedijen, zo dik is als groene snert, dat je ze niet eens kunt zien gedijen?

Wat heb je aan een vijver die zo dik is begroeid met lange, groene slierten - als onwrikbaar symptoom van het fenomeen algenbloei - dat pompen blokkeren en bodemdrains verstopt raken? Een dilemma van omvang dient zich aan.

Gelukkig is er een filosofie waarnaar we ons kunnen richten: algengroei toestaan en zelfs koesteren, ten faveure van onze koi, maar algenbloei onder controle houden en dit bij voorkeur op een natuurlijke manier.

FOTOSYNTHESE

Algen leven van de voedingsstoffen in water. Met name nitraat NO3 en fosfaat PO4, maar ook metalen zoals ijzer en zink. Net als alle andere groene planten nemen ze bij daglicht CO2 op uit het water en produceren ze zuurstof. Dat is een proces dat we fotosynthese noemen.
Algen hebben licht nodig als bron van energie voor deze fotosynthese. Als het donker is nemen algen zuurstof uit het water op en geven ze CO2 af.

Als koibobbyist horen we nu de wekker aflopen: algenbloei kan dus 's nachts leiden tot zuurstofgebrek! Dat is juist. Wie veel algen, maar ook planten, in zijn vijver heeft, MOET 's nachts - en zeker in de vroege ochtend - voor extra beluchting zorgen.

Zuurstof wordt immers uit het water onttrokken; CO2 wordt aan het water afgegeven. Hoe groter de hoeveelheid algen/planten, hoe groter de desbetreffende volumes zuurstof en CO2. Dit proces heeft een directe invloed op de pH.

De pH daalt 's nachts door de afgifte van CO2 (het water wordt zuurder) en het verbruik van zuurstof. Overdag stijgt de pH dan weer door de consumptie van CO2 en de afgifte van zuurstof (het water wordt minder zuur). Bij een hoge dichtheid van algen/planten kan de pH soms zelfs waarden van pH 9 bereiken.

Hoe dan ook: de pH schommelt en schommelt fors. Grote pH-schommelingen zijn niet goed voor allerlei processen in het water en zeker niet voor onze koi. Een reden te meer om de algen onder controle en de algengroei beheersbaar te houden. Wat suggesties:

CONTROLE OVER ALGEN

1- Algen gebruiken, zoals gezegd, licht als energiebron om te groeien. Ligt een vijver in fel zonlicht, dan is dat toch een onwenselijke situatie. Het zal algen stimuleren om zonder remming te groeien.

Afscherming door middel van schaduwdoeken of de bouw van een pergola zijn mogelijkheden om ongeremde algengroei tegen te gaan. Maar let wel: algen hebben maar weinig licht nodig om te groeien. Zelfs in haast schemerige omstandigheden weten ze zich nog te reproduceren.

2- Een volop werkende filtratie zuivert het water en houdt de groei van algen binnen de perken. Dat klinkt tegenstrijdig omdat de nitrificerende bacteriën, die de stikstofcyclus op gang houden en dus ammoniak via nitriet omzetten naar nitraat, dus eigenlijk een meststof voor algen produceren.

Echter, onze filters bevatten naast kolonies nitrificerende bacteriën, tevens kolonies vuilverwerkende (heterotrofe) bacteriën. Deze kolonies vuilverwerkende bacteriën zijn normaal gesproken veruit in de meerderheid. Ze scheiden stoffen af die de groei van algen remmen en de pH doen dalen.

Dat is een van de redenen waarom we vooral in het voorjaar met algenexplosies geconfronteerd worden: de bacteriën zijn nog niet volop actief, het filter is nog niet ingedraaid.

3- Algen benutten allerlei voedingsstoffen in het water om te groeien. Vooral ons koivoer, dat fosfaat bevat, levert direct en indirect voedsel voor algen. Nu kunnen we minder gaan voeren, maar willen we dat wel?

4- De meest logische, natuurlijke en estetisch verantwoorde manier om algen onder controle te houden, is door ze te beconcurreren. Dat kan niet beter dan met water- en moerasplanten. Ze zijn de aangewezen concurrenten, want ze gebruiken dezelfde voedingsstoffen.

De aanleg van een aparte plantenbak of een border, zoals mijn vijver die heeft, zal u in dat opzicht geen windeieren leggen. Echter, ook hier zullen we extra algengroei gewaar worden in het voor- en najaar. Algen groeien eerder dan planten en planten komen eerder tot rust.

In de zomermaanden zullen de algen echter heel kort worden gehouden door de welige plantengroei. Hard groeiende planten verdienen de voorkeur, zoals grote waternavel en kalmoes (mijn favorieten), waterkers, irissen en biezen. Regelmatig snoeien is het devies.

5-Last but not least: het manueel uitdunnen van algen. Door met een stok de slierten draadalgen te omwikkelen, kunnen we ze eruit trekken. Zweefalgen zijn met fijnfilters (dat kunnen bijvoorbeeld ook watten of doeken zijn) te verdunnen. Niet altijd even aantrekkelijk, maar ja.

WAT NIET HELPT

1- In tegenstelling tot wat velen denken, leveren grote waterverversingen weinig soelaas. Het helpt even om bijvoorbeeld een aanwezige massa zweefalgen te verdunnen, maar na een aantal dagen keert het probleem in het kwadraat terug. Ook draadalgen groeien vervolgens met extra kracht.

2- Ook toevoeging van zout aan het vijverwater helpt weinig en is niet aan te raden. Vanaf 0,3% zoutgehalte komen onze planten eveneens in het gedrang. Veel algensoorten overleven in deze situatie nog. En wie wil er continu zout in de vijver? Daarenboven, het is ook niet de bedoeling de algen uit te roeien. We willen ze hebben, maar in een controleerbare hoeveelheid.

3- Dat is ook de reden dat UV-apparatuur, ozon en anti-algen-middelen hier verder niet aan bod komen. Ze vernietigen de algen en veroorzaken en passant een sterfhuisconstructie in onze vijver. Zeer nadelig voor het vijverbiotoop en onze koi, die daarin leeft, al moet ik ten aanzien van UV-apparatuur toegeven dat hiermee spelenderwijs zweefalgen te beheersen zijn.

RESUME

Zoals eerder gezegd: algen staan aan de basis van een goed biotoop in onze koivijver. Ze zijn een indicatie van een prima waterkwaliteit. Onze koi gedijen erin. Gezondheid, kleurstelling, bouw, glans en levenslust floreren.

De kunst is niet om de algen uit te roeien. Pak een algenverdelger en de klus is binnen een paar weken geklaard. Nee, de kunst is ze onder controle te houden, zodanig dat ze de vijver niet overwoekeren, zodanig dat we onze koi nog goed kunnen zien en zodanig dat de werking van onze vijver niet geblokkeerd raakt. Waardoor onze koi vervolgens in staat zijn te profiteren van de vele positieve elementen die algen bezitten.

De koi zullen u er dankbaar voor zijn.

Reacties