Een mootje koi

Een mootje koiObesitas oftewel vervetting of overgewicht is zo langzamerhand in de gezondheidsdiscipline tot een onderwerp uitgegroeid dat de hype van het “stoppen met roken” benadert.
“Je bent wat je eet” is in dit verband een van die gevleugelde spreuken die de kernen van het probleem opzoekt en probeert te wijzen op het nut van gezond eten.

Zoveel dierenliefhebbers, zoveel meningen. Bij koi ligt het al niet anders. Zeker koiliefhebbers hebben vaak een uitgesproken en onwrikbare opvatting over het voedsel dat ze hun dieren geven. Het resulteert in eindeloze polemieken of het wel waard is om huisdieren een “duur”merk voer te geven. Laten we eens de voedingsbehoeften van koi onder de loep nemen, gebaseerd op studies zoals ze al decennialang gedaan worden. Karpers en koi zijn immers economisch belangrijke dieren. Er is op allerlei fronten veel onderzoek gedaan naar deze vissoort, hun voedingsbehoefte en hun problemen.

Een karper c.q. een koi bestaat uit 75% water, uit 16% eiwitten, 6% vetten en een zeer kleine hoeveelheid (3%) koolhydraten. “Je bent wat je eet” is het gezegde, waaruit we mogen afleiden dat deze vissoort vrij veel eiwitten tot zich neemt en slechts zeer geringe hoeveelheden koolhydraten.
Dat klopt ook en dat blijkt uit de natuur. Het natuurlijke voedsel van karper bestaat hoofdzakelijk uit minuscuul gedierte, waarvan muggenlarven de hoofdmoot vormen.
Het zijn de rode, zwarte en witte larven van dans- en steekmuggen die in groten getale in de modderbodem van onze wateren voorkomen. Die muggenlarven hebben een gemiddeld eiwitpercentage – met een uitstekend aminozurenprofiel – van maar liefst 55%. Naast wat mosseltjes, kreeftjes, daphnia en dergelijke, is dat het hoofddieet van de karper in natuurlijke omstandigheden.
Zelfs in druk beviste karperwateren – waar continu een tapijt van door karpervissers gevoerde koolhydraatrijke boilies pleegt te liggen – werd in de darminhoud van de daar residerende karpers nog steeds 40% natuurlijk voedsel gevonden.
In onze koivijvers is dat niet mogelijk. Er is wel enig natuurlijk voedsel beschikbaar, maar de kwantiteit is zo gering dat onze koi daarop niet uitsluitend kunnen gedijen. Ze zijn dus voor het merendeel voor hun gezondheid en groei afhankelijk van het voer dat wij ze geven. Dat moet u even in uw oren knopen.

Het voedsel dat karper in de vrije natuur tot zich neemt, bestaat dus voor het grootste deel uit eiwitten. Eiwitten zijn de bouwstenen van ieder levend organisme en zorgen voor de reproductie van cellen, voor het genezen van wonden en voor de groei. Eiwitten worden opgebouwd uit ketens aminozuren en de samenstelling van deze ketens bepaalt de kwaliteit van het eiwit.
Wat karpers in de natuur vrijwel niet aantreffen, zijn koolhydraten. Karpers en koi kunnen prima leven op een dieet dat arm is aan of vrij is van koolhydraten. Ze hebben het niet nodig. Koolhydraten vormen weliswaar een energiebron, maar eiwitten en vetten acteren zelfs nog beter als energieleverancier als er een koolhydraattekort is.

Ik wil niet de scheikundige uithangen, maar rondom koolhydraten in koivoeders hangt veel onduidelijkheid. Vooral rondom het suikergehalte daarin. Koolhydraten bestaan uit zetmeel en suikers (lactose, fructose, sacharose). Die worden in het vissenlichaam omgevormd tot glucose (vorm van suiker) en als glycogeen in de organen (lever) en het spierweefsel opgeslagen. Glucose hebben we weliswaar allemaal nodig, maar het gaat om de hoeveelheden. Het zou de brandstof voor de koi moeten zijn – en dat klopt in principe ook wel - maar deze luie en gezapige vissen verbranden nu eenmaal weinig calorieën. Dat herbergt een gevaar in zich. Als de koi weinig energie verbruikt, zorgt het opgeslagen glycogeen uiteindelijk voor vervetting. Obesitas bij koi dus, net als bij mensen een sluipmoordenaar van jewelste. Er komt nog een punt bij: koolhydraten zijn voor koi vrij moeilijk verteerbaar. Het verteringsenzym dat koolhydraten tot glucose afbreekt, is zeer temperatuursgevoelig. Daardoor heeft de werking van dit enzym zijn beperkingen.

Toch is het zo dat onze koivoeders een behoorlijk percentage koolhydraten bevatten., dat gewoonlijk als bulkingrediënt wordt opgebouwd. Hoe zit dat dan? Nou, koolhydraten komen voor in twee vormen: de enkelvoudige en de complexe koolhydraten. Of – om in de woorden van Mike van Zijl te spreken – “snelle”(veel suikers) of “langzame” (weinig suikers, meer vezels) koolhydraten..

Veel “goedkopere” koivoeders bevatten koolhydraten van de enkelvoudige kwaliteit, de “snelle”koolhydraten dus. Dat zijn koolhydraten die snel worden verteerd en eerder als vet in het vissenlichaam worden opgeslagen omdat het lichaam geen tijd krijgt de nodige calorieën te verbranden. De koolhydraten die we dus eigenlijk niet te veel in ons koivoer moeten hebben en zeker niet in de percentages van 30% of meer zoals ze in veel koivoeders voorkomen. Een koi is een luie vis en verbrandt deze calorieën dus niet. Het is dit type koolhydraten dat dan als vet in het koilichaam wordt opgeslagen. Het resultaat ziet u op de begeleidende foto’s. Deze koi was 7 jaar oud en bulkt van het vet in het spierweefsel en de organen (hart/lever). Gestorven aan Obesitas. Deze vis heeft in die 7 jaren slechts twee merken voer gegeten: merk X 2 jaar en merk Y 5 jaar. Beide merken met een grote dosis koolhydraten van enkelvoudige kwaliteit.

Moraal van dit verhaal: er zitten grote verschillen in de kwaliteit van veel visvoeders. Verschillen die we soms niet zien. Verschillen in het suikergehalte. Daar waar eiwitten en vetten altijd in de spotlight staan, blijven koolhydraten een onderbelicht item. Vaak wordt het percentage niet eens vermeld in de analyse op de verpakking. Toch goed om er eens bij stil te staan en erover na te denken als uw koi weer aan een nieuwe zak pellets toe zijn.


Rini Groothuis



Meer afbeeldingen

Reacties

5 reacties tot nog toe

Hoi,
Dit is zoals altijd erg mooi geschreven en weer erg leerzaam.
Bedankt voor het leesvoer altijd goed met de koude weer.
Gr.

Jurian on 03/03/2011 08:42

zeer leerzaam. bedankt voor deze informatie rini

geert on 03/03/2011 08:56

De meeste moeten hier nu beter bij stilstaan , zeker na zo een duidelijke uitleg ., Zoals altijd een genot om jou artikel te lezen Rini, doe zo verder .

Marcel D on 03/03/2011 13:11

Zoals gisteren reeds via een persoonlijk mailtje aan Rini duidelijk gemaakt, wil ik hier nogmaals mijn appreciatie en proficiat uiten voor dit soort (en vele andere) bijdragen van onze gewaardeerde koigoeroe. Zeer leerzaam inderdaad, en het doet een koiliefhebber wel grondig nadenken over de dingen. Zo in de zin van: bezint eer ge begint met koi houden, uit liefde voor de zo begeerde edele diertjes. Daarin ligt volgens mij de grote verdienste.

Groot probleem voor de gebruiker i.v.m. het hier behandelde item is evenwel - zo heb ik duidelijk vastgesteld - dat op de verpakking van de meeste koivoeders, ja zelfs van grote bekende merken als Hikari en Saki Hikari, Dainichi, Ogata, Bactoplus, Medicarp, Misimar, Tetrapond, Perfect Pond . . . en noem maar op, het percentage koolhydraten helemaal niet vermeld is.
Men vermeldt wel steeds een zgn. "guaranteed analysis" en "typical analysis" met het percentage ruwe eiwitten, ruwe vetten, ruwe vezels, ruwe as, vochtgehalte enz. (die samen eigenaardig genoeg bijlange geen 100% vormen!), maar van het percentage koolhydraten (laat staan enkelvoudige of complexe) hoegenaamd geen spoor!!!

Men moet het als gebruiker dan maar doen met een simpele opsomming van de diverse ingrediënten van het voer (waaronder ook vermelding van koolhydraten zoals bepaalde zetmelen en suikers), jammer genoeg echter zonder vermelding van percentages. Ik kan mij dan ook niet van de indruk ontdoen dat de onschuldige en niets vermoedende klant/gebruiker hier op een gemakkelijke manier in het ootje wordt genomen.

Grote uitzondering op de regel: juist ja, de merken Probites en Frostbites van Nedkoi (van de ons allen wel bekende sympathieke kaalkop Mike). Op deze verpakkingen wordt het percentage en het type van koolhydraten wel vermeld; en als men alle percentages van de gemiddelde analyse optelt, dan komt men wel degelijk dicht in de buurt van 100%, wat alleen maar is toe te juichen.

Betekent dit automatisch dat het voer van Nedkoi op het stuk van koolhydraten dan superieur is t.o.v. andere bekende merken? (Vergeef mij deze kritische vraag, Mike). Niet noodzakelijk zou ik zeggen, want bij gebrek aan info op dit punt van die andere grote merken weten we het gewoon niet. En dat is jammer, deze gebrekkige info van de "grote" merken.

Moraal van het verhaal: ik, en ik niet alleen wellicht, blijf dus op mijn honger (what's in a word?) daar waar het gaat om de keuze van een degelijk koivoer met een zo laag mogelijk percentage aan "langzame" koolhydraten. Spijtig om het te moeten vaststellen, maar de markt van de koivoeders is gewoon niet transparant op het punt van prijs/kwaliteitsverhouding, en dit wellicht omdat de meeste koihouders er te weinig kaas van gegeten hebben en gefopt worden waar ze bij staan.

Rini en/of Mike, ik neem aan dat jullie zich hiermee wel aangesproken voelen. Kunnen jullie derhalve een poging ondernemen om mij hieruit te helpen, mede in het belang van zoveel andere koiliefhebbers?
Ik kijk alvast met grote belangstelling uit naar jullie reacties.

Martin on 03/03/2011 22:25

Hallo Martin.

Je slaat de spijker hier en daar precies op de kop. Een kritische consument, daar hou ik wel van :-)
Vergeet niet dat we hier ook te maken hebben met de wet- en regelgeving voor etikettering van diervoeders. Daar valt ook het voer voor onze geliefde koi onder.
Dat betekent dat het voor sommige "items" niet wettelijk verplicht is om deze op de analyses te vermelden. Welke dat allemaal zijn voert een beetje te ver hier, maar gelukkig wordt deze wet- en regelgeving wel steeds strenger. In ieder geval in Europa. Persoonlijk kan ik dit alleen maar toejuichen, want ik ben van mening dat wanneer je een topproduct op de markt zet met topkwaliteit ingrediënten, je daar best trots op, en open over mag zijn. Vandaar dat onze analyses zo volledig zijn. We geven zelfs meer informatie dan wettelijk verplicht.

In de lezingen die ik geef, besteed ik ook aandacht aan de analyses en hoe je die als hobbyist moet leren lezen. In feite geef ik de hobbyist handvatten waar op te letten bij de aanschaf van om het even welk merk koivoer. Uiteindelijk beslissen zij zelf welk voer ze willen kopen. Ik probeer mensen alleen te leren een goede keuze te maken.
Op 22 mei geef ik een lezing in Arendonk. Ik zou zeggen "zorg dat je er bij bent"!

Wat je opmerking over superieuriteit betreft, kan ik alleen maar zeggen dat ons motto "kwaliteit bewijst zichzelf" is. Wel is het zo dat wij tot op de dag van vandaag de enigste producent zijn die uitsluitend gebruik maken van koolhydraten met zo laag mogelijke suikergehaltes. Rini heeft dit koolhydraten verhaal uitstekend beschreven en verwoord en de gevolgen van verborgen suikers in koivoer visueel aangetoond.

Over je opmerkingen m.b.t. transparantie, kan ik alleen maar herhalen dat wanneer je leert de analyses te lezen (en dat is helemaal niet moeilijk) en daardoor ook leert hoe je goede en slechte kwaliteit kunt onderscheiden, je geen enkele last hoeft te ondervinden van het gebrek aan transparantie.

Er is nog veel onduidelijkheid over koivoer en door de reclamecampagnes en de vaak totaal over het paard getilde hypes van sommige merken die er rond koivoer gecreërd worden, wordt het voor de hobbyist ook steeds moeilijker een weloverwogen keus te maken.
Zelf heb ik in de jaren dat ik nu met koivoer bezig ben gemerkt dat bijna iedere koiliefhebber nog steeds diep van binnen hoopt dat wanneer zij het zoveelste prachtige en zwaar gepromote nieuwe voertje gaan gebruiken, hun hele vijverpopulatie als een donderslag bij heldere hemel veranderd in heuze Grand Champions. Noem het wishful thinking.
We laten ons op dit vlak dus nog steeds graag foppen. Vandaar ons motto: "kwaliteit bewijst zichzelf".

Dus door analyses op koivoer goed te leren lezen, voorkom je heel veel onduidelijkheid en maak je het voor jezelf transparant genoeg om een goede keus te maken.

Analyses die alleen maar de ruwe gehaltes eiwit, vet, vezel enz. vermelden ZONDER daar volledig in te zijn of zonder de herkomst van de ingrediënten te vermelden, kun je dan ook maar beter laten staan. Je weet immers niet waar je voor betaald of wat de kwaliteit van de gebruikte ingrediënten is.

Ik hoop je hiermee voldoende te hebben geantwoord en zie je graag bij de lezing op 22 mei.

Groet,

Mike

Mike on 06/03/2011 00:47