Koud Hé

Koud HéDe koihobby ligt voor de meesten onder ons op dit moment op een absoluut minimum. Jammer dat een hobby die voor velen onder ons zoveel passie kan doen opborrelen, slechts een gedeelte van het jaar een optimum aan genot brengt. Dat wil overigens niet zeggen dat er niets te doen valt.

Het eerste wat ik doe als ik ’s morgens opsta, is een blik door het slaapkamerraam werpen naar mijn koivijver. Soms ziet ik vage, rode gedaanten onder de polycarbonaatplaten – waarmee de vijver is overdekt – glijden, maar meestal zie ik helemaal niets. Een kijkje op de televisie, die aangesloten is op een onderwatercamera, geeft niet direct een vrolijk aanzicht: ijskoude vissen die als vastgeroeste duikboten op de bodem van de vijver liggen en waar geen beweging in te krijgen is. Dat ziet er overigens dramatischer uit dan dat het is. De rustperiode is niet zo verkeerd. Met rust laten is de beste actie. Koi zijn poikilotherm, wat wil zeggen dat ze koudbloedig en voor hun lichaamswarmte afhankelijk zijn van hun omgevingstemperatuur. Ze zijn zo’n 1 a 2 graden warmer dan het water.

Alle bakki’s draaien nog, maar op de helft van hun vermogen. Om de drie a vier dagen ververs ik nog wat water. Totaal ongeveer 5% per week, wat minder is dan de helft ten opzichte van de zomer. Met de recente strenge nachtvorsten was de temperatuur van het water gezakt naar 7 graden Celsius; tijd om de (bij)verwarming via de CV aan te zetten. Sindsdien staat de meter op 8 graden en dat is mooi. Als ik de vissen zie zwemmen, geef ik een keer in de week wat voer: Probites Winter Care of Misimar. Als ze rusten, krijgen ze niets. De stofwisseling van de koi wordt onder de 15 graden steeds beperkter door de temperatuur en onder de 8 graden zijn de vissen in hoofdzaak aangewezen op eigen lichaamsnutriënten om de lichamelijke functies in stand te houden. Daarom is het ook zo belangrijk dat koi stevig in het vlees de winter ingaan.

Bij 8 graden zijn er nog bacteriën actief. Zij het traag. Een gedeelte is afgestorven, wat te zien is aan mijn Bacteria House. Die begint er langzamerhand weer nieuw uit te zien, ten teken dat de bacteriekolonies drastisch gekrompen zijn. Het zal in het voorjaar weer weken duren, voordat de kolonies op peil zijn. Het afweersysteem van de koi ligt zo goed als stil. De productie van antistoffen is traag en duurt heel lang. Het is zaak de koi met rust te laten; stress is nu het ergste wat ze kan overkomen.

Met het afnemen van de temperatuur wordt de dichtheid van het water ook groter. Dat is de reden waarom water aan de oppervlakte bevriest. Het is daar het minst dicht. De osmoseregulatie – zeg maar het urineren van de vis door de huid – staat onder druk. De nieren functioneren matig bij lage watertemperaturen, zodat de vis steeds meer moeite heeft zijn zoutgehalte te regelen. Er kan dan thermale stress optreden, waarbij de koi zijn evenwichtsgevoel verliest, waardoor hij plat op de bodem komt te liggen. Sommigen duiden dit aan met slaapziekte, maar thermale stress is toch wezenlijk iets anders.

Hoewel ik er in principe niet zo’n voorstander ben, is me wel duidelijk dat het helemaal niet zo’n verkeerde gedachte is om het vijverwater voor de winter te zouten, bijvoorbeeld met 2 gram per liter (0,2%). Dat heb ik dan ook gedaan. De TDS-meter geeft precies aan met hoeveel ppm het zoutgehalte daalt als ik water ververs. Zout – en dat is niet onbelangrijk - verlicht de osmosewerking van de koi (die zelf een zoutgehalte heeft van 0,9%) doordat de druk om urine door zijn lichaam naar buiten te drukken, minder wordt. Het kost de vis gewoon minder kostbare energie.

Ten slotte nog dit, tosai zijn het meest kwetsbaar bij lage watertemperaturen. Ze missen de vetreserves die grote koi wel bezitten. Volwassen koi moeten zonder problemen een koude winter kunnen doorbrengen. Koi, ongeachte hun grootte, die dit jaar uit Japan gekomen zijn, hebben meestal geen lage watertemperaturen van 8 graden of lager gekend. U moet ze goed in de gaten houden of en hoe ze zich aanpassen.

Rini Groothuis

14 reacties tot nog toe

Met het toevoegen van 2 gram zout per liter .Wat gunstig is voor osmosewerking van de koi in de winter .Enig idee wat het zout doet met de overgebleven bacteriekolonies ? Zijn deze gevoelig voor een bepaald zoutgehalte vraag ik me wel eens af ? Wat denk jij hiervan Rini ?

Marcel on 24/12/2009 16:25

Die platen mag je wel goed sneeuwvrij houden Rini.
Weet niet hoeveel kg ze kunnen hebben?
De vijver zouten in de winter is weer een goede tip!

Gr.Jack.

jack on 24/12/2009 18:20

even een vraagje wat voor zout mag/moet je gebruiken?
misschien wel een dom vraagje maar ja.
Ben wel in voor goede tips
gr johan

frenzul on 24/12/2009 21:34

Hoi Rini.

Je schrijft dat het water aan de oppervlakte het minst dicht is. Moet dat niet net andersom zijn? Hoe kouder aan het oppervlak hoe dichter?

Wat betreft het doseren van zout. Jos Aben heeft eens een zeer interessant stuk geschreven over zoutgebruik op (ik meen) het NVN forum. Daarin schreef hij dat indien er zout gebruikt wordt, men er nooit bij stilstaat dat zout de slijmlaag van de koi oplost. Dat betekent dat de koi automatisch veel energie gaat steken in het aanmaken van een nieuwe slijmlaag.
Daar zit zeker wat in en bedoeld om mensen er op te attenderen dat hoewel zout soms een goed of zelfs noodzakelijk middel is, je de bijwerkingen niet moet onderschatten.
Wat dat betreft weet ik zo net nog niet of zout in de winter ter ondersteuning van de osmoregulatie nu wel zo'n goed idee is...
Het kan dus zijn dat ze daardoor meer energie kwijt zijn aan het aanmaken van een nieuwe slijmlaag of in ieder geval de verversing/vernieuwing daarvan.
Ik kan niet zeggen welke dosering zout al verantwoordelijk is voor het oplossen van de slijmlaag.

Zelf gebruik ik geen zout in de vijver en zit ik onverwarmd, maar wel overdekt op zo'n 7,4-8 graden. Ze zwemmen bij mij nog behoorlijk actief rond en krijgen nog dagelijks 1 kleine portie zinkend wintervoer of ter afwisseling Hollandse garnaaltjes.

Groet,

Mike

Mike on 25/12/2009 02:27

hoi rini,

interesant stukje.....
ik ben van mening dat 2 gram (0,2%) zout weinig tot geen invloed heeft op de nog aanwezige bacterieen.
of het tot afbraak/vernieuwing van de slijmlaag al werkt met 2 gram (2%) zout weet ik eigenlijk ook niet presies ?
om de slijmlaag sneller te laten afbeken/vernieuwen dacht ik eerder aan 5 gram (0,5%) dosering zout

michel

michel on 25/12/2009 10:33

Hoe kouder het water ( zakkend t/m 4 graden), hoe dichter. Dicht water is zwaarder en zakt daarom naar beneden. Dat veroorzaakt ook de temperatuurslagen in grote en diepe meren. In onze koivijvers zal dat nooit het geval zijn. Water van 4 graden is het dichtst. Zou je helemaal geen stroming hebben, dan is dat de temperatuur van het water op de bodem. Water tussen de 0 en 4 graden is echter weer minder dicht. Bij vorst vormt dat de oppervlakte laag en gaat bevriezen.

Ik weet hoe gevoelig het zouten van koivijvers ligt. Er zijn pro's en contra's en zoals gezegd ben ik een van de sceptici. Dit zouten is echter goed doorgesproken, o.a. met koidoktoren. Een beetje zout in de vijver (0,2% en dus geen 2,0%!!!) stimuleert de osmoseregulatie. Een niet goed werkende osmoseregulatie zal leiden tot chronische problemen bij koi. Die vis moet nu te enen male zijn zoutige vloeistoffen kwijt. Problemen kunnen acuut zijn, maar meestal openbaren die zich als het voorjaar is. 0,2% zout zal niet leiden tot sterfte bij bacteriën - zeker niet als het gelijkmatig wordt toegevoegd - en is van zodanig laag gehalte dat er geen slijmlaagwisseling optreedt. Een van de grote voordelen van licht zouten vond Sam Gibbs o.a. dat de vissen meer in het water hingen dan op de bodem. Zodoende worden ontstekingen op de buik (doorliggen) - een van de grotere nadelen van langdurig op de bodem rustende koi - vermeden. Het gaat om jodiumvrij zout. Om safe te spelen kun je het beste zout bij de koidealer aanschaffen, maar zelf heb ik ook landbouwzout van de Boerenbond gebruikt en dat gaf geen problemen. Ook is het zo, dat 0,2% zout een grens is waarbij je nog safe medicamenten kunt gebruiken. Dat zal 's winters niet aan de orde zijn, maar deze wetenschap kan nuttig zijn als in het voorjaar behandeling nodig is. Je hoeft dan niet de hele vijver te verversen.

rini on 25/12/2009 11:57

Hoi Rini,

weer een interessante materie. als ik het dus goed begrijp wordt er zout 2 gram per liter toegevoegd wanneer de watertemperatuur 8 graden is of lager?

doordat er evengoed nog water wordt ververst voeg je dan evengoed op den duur weer zout toe?

groetjes stephan

stephan on 25/12/2009 14:27

In principe gaat dit in eerste instantie om het verlichten van de osmosewerking. Koi moeten hun overtollige zoutige lichaamsvloeistoffen kwijtraken en dat gebeurt met name door membramen in de huid. Hoe groter de tegendruk van het water, hoe meer moeite ze hebben de vloeistoffen kwijt te raken, met name in de winter. Het verlichten van deze osmosewerking gebeurt al substantieel bij zoutconcentraties van 0.13 tot 0.25%. Dus 0,2% is een goed gemiddeld. Zoals Mike zegt zal zout extra slijmhuid afbreken en aanmaken, maar dit proces geschiedt toch pas vanaf 0,3% zoutgehalte. Als zout een irritant voor de koi wordt, zal een dunne grijzige laag zich achter de kop gaan aftekenen, net zoals dat gebeurt als er parasieten op de koi zitten. Ook vanaf 0,3% zal zout enige negatieve invloed hebben op de buitenlaag van de biomassa (bacteriën) en op planten. Ideaal is om zout net voor de winter toe te voegen.

rini on 25/12/2009 16:27

beste rini
zoals altijd een interessant en actueel stuk,maar nu mijn vraag,
kan deze thermale stress in extreme gevallen leiden tot het onderste boven in rondjes zwemmen van een koi, de overige koi leken inderdaad last te hebben van evenwichtstoornis
de watertemperatuur was gedaald tot 1,6 gr (lang verhaal)
temperatuur is nu 4,8 gr en de betreffende koi zwemt inmiddels weer
alle koi hebben het nog steeds niet echt naar hun zin , dacht zelf ook al aan zout
aan iedereen fijne dagen
groeten bart

bart on 25/12/2009 20:44

Weet ik niet zeker, Bart. Bij een dergelijke extreme temperatuur (1,6 graden) kunnen er lichaamsfuncties uitvallen. Dat verklaart wellicht dit onderste boven zwemmen. Wat ik wel weet is dat thermale stress koi doet omvallen, schuin of plat liggen. Vaak verward met slaapziekte, wat het niet is want slaapziekte komt voornamelijk voor bij jonge tosai en wordt veroorzaakt door een bloedparasiet.

rini on 26/12/2009 00:24

Volgens mij zit er hier in de kempen al zoveel zout in het leidingwater 0,16 !
grtjs

paul on 26/12/2009 09:47

Normaal is 0,05%. Ik meet hier in het leidingwater 0,07%

rini on 26/12/2009 12:03

Hierna een korte getuigenis, omdat ik het niet kan laten.
Begin november, dus geruime tijd voor de eerste nachtvorst en toen het water nog 8 à 9 °C was, mijn koivijver op advies van Rini en enkele andere deskundigen gezout (met gewoon jodiumvrij landbouwzout) ten belope van 1,3 kg per m³ (is 0,13%). Vervolgens de vijver (oppervlakte 45 m²) afgedekt met een aantal drijvende en op mekaar aansluitende polycarbonaatpanelen (aan de randen verlijmd op dikke isolatiestroken die gewoon op het water liggen). Geen vijververwarming (want vijver van 75 m³). Watertemperatuur na de recente strenge vorstperiode en het smelten van de sneeuw op de afdekplaten nog amper 5 °C (tegenover mijn onafgedekte en dichtgevroren siervijver met goudvisjes en goudwinden nog amper 1 à 2 °C).
Maar wat merk ik? Als ik om de 2 à 3 dagen aan de rand één afdekpaneel even wegneem, komen de koi binnen de minuut alle 14 aangezwommen uit nieuwsgierigheid en komen ze zelfs nog om eten vragen. Geef hen dan een heel klein beetje zinkend voer Misimar (nogal kruidig en heel licht verteerbaar), dat ze nog redelijk gretig oppeuzelen. Meer moet dat niet zijn, toch . . . ? Een plezier om dit telkens te mogen meemaken.
Ben ervan overtuigd dat het lichte zoutgehalte in het water hier voor veel tussenzit, want vorige winter (geen zout, geen afdekking) was het wel even anders.

Martin on 27/12/2009 01:06

Zeer interesant martin nu is het hier behelpen met noppenfolie maar we zijn aant overwegen om toch wel een overkapping te laten maken ,dit scheelt toch wel veel in het op temp houden van het water/vissen he.grtjs

paul on 31/12/2009 18:40

Reageer

Hou het beleefd. Je e-mail adres wordt niet getoond.