Voorjaarsperikelen

Interkoi
Nog geen reactie
09 May 2025
583

Vooraleer we ons weer onderdompelen in de voorjaarsperikelen, eerst nog een woordje over de lopende veiling bij Sakai Fish Farm. De prijzen rijzen werkelijk de pan uit, het is ongezien. Het lijkt wel alsof er een volledig leger aan bieders klaarzit achter de schermen, voortdurend de inzet opdrijvend. In alle eerlijkheid: dit valt voor ons niet meer bij te houden. We laten het dan ook los en stappen uit deze wedloop.

Laten we onze aandacht voorlopig richten op de Belgische Koishow, waar vandaag alle deelnemers verwelkomd worden voor het benchen van hun koi. Vanaf morgen tot en met zondag kan je in Merelbeke volop genieten van een prachtige verzameling koi. Het plezier en de passie voor deze hobby verdienen het om op de voorgrond te staan. laat de gang van zaken rond de online veilingen dat niet overschaduwen.

Toch is het waardevol, zeker voor beginnende koiliefhebbers, om stil te staan bij de typische voorjaarsperikelen die helaas opnieuw actueel zijn. In Ameide werden intussen alle noodzakelijke controles uitgevoerd op KHV en CEV, met uitsluitend gunstige resultaten als geruststellende uitkomst. Toch blijft het voorjaar een periode waarin waakzaamheid geboden is. Veranderende temperaturen en wisselende omstandigheden vragen extra aandacht voor de gezondheid van onze koi.

Voorjaarsperikelen bij koi zijn een jaarlijks terugkerend fenomeen. Na de winterperiode komt het immuunsysteem van koi traag op gang, terwijl parasieten juist actief worden zodra het water begint op te warmen, een ongelukkige combinatie. Dit jaar hoor je inderdaad opvallend vaak over Ichthyophthirius multifiliis, oftewel witte stip.

Om dit artikel te ondersteunen ben ik weer terug gegaan in de tijd. Toevallig kwam ik nog een foto tegen toen we een cursus volgden bij Maarten Lammens, dit was in 2008. Een goed gevulde bibliotheek heeft altijd zijn nut.

Eigenlijk hebben we een lang en vervelende winterperiode zonder over een winter te mogen spreken zoals ze vroeger waren, maar de temperaturen voor koi zijn niet optimaal. Bovendien fluctueert de temperatuur ook nog eens van vrij warm naar koud wat zeker niet bevorderlijk is. Toch even wat geheugensteuntjes, vooral voor de beginnende koiliefhebbers.

Waarom het probleem juist in het voorjaar opspeelt:
Koi zijn koudbloedig, hun afweer is traag na de winter (vaak pas actief boven de 15 °C). Parasieten zoals witte stip beginnen al bij 10–12 °C te vermenigvuldigen. Temperatuurschommelingen (typisch voor het voorjaar) verzwakken de vis nog meer. Door lagere weerstand kunnen ook andere parasieten (Costia, Chilodonella, Trichodina) de kop opsteken. Dit jaar hoor ik vooral veel problemen met witte stip, het is ieder jaar weer anders.

Wat is witte stip precies?
Witte stip wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet (Ichthyophthirius multifiliis). De parasiet graaft zich in de slijmhuid van de vis, wat je ziet als kleine witte stippen (vooral op vinnen en kop). Het jeukende gevoel zorgt voor flitsen (wrijven tegen objecten). De volwassen parasiet laat zich vallen en vermenigvuldigt zich explosief op de vijverbodem.

Behandeling van witte stip:
Snelle detectie is cruciaal. Microscopisch onderzoek is ideaal, maar gedrag (flitsen, schuren, witte stippen) kan ook veel zeggen. Verhoog de temperatuur (indien mogelijk) naar 22–24 °C om de cyclus te versnellen en effect van medicatie te vergroten. Gebruik een geschikt medicijn:

Klassiek: formaline + malachietgroen.
Alternatief: specifieke producten als FMC-50 of Colombo Witte Stip Exit.
Let op: nooit combineren met zout tenzij het product het expliciet toelaat.
Behandeling herhalen na 5–7 dagen, omdat medicatie enkel de vrije stadia doodt, niet de ingekapselde parasieten op de vis.
Zuurstofvoorziening opkrikken, medicijnen kunnen zuurstof verdringen.

Wat je beter níet doet:

Niet blind behandelen zonder enig vermoeden of symptoom.
Geen medicijnen combineren zonder deskundig advies.µ
Geen grote waterverversing tijdens behandeling, tenzij uit noodzaak.

Voorkomen volgend jaar?

Zorg voor goede waterkwaliteit in de winter (ammoniak- en nitrietarm).
Overweeg een warmtepomp of trickle-filter om temperatuurschommelingen te beperken.
Laat koi niet te snel opwarmen zonder geleidelijke overgang.
Denk aan een profylactische scrape bij opstart in het voorjaar, zeker bij hogere bezetting. Een profylactische scrape is een preventieve afstrijking van de slijmhuid van de koi om onder de microscoop te controleren op parasieten, ook als de vissen nog geen duidelijke symptomen vertonen.

De parasieten Costia, Chilodonella en Trichodina zijn eencellige huid- en kieuwparasieten die vaak in het vroege voorjaar toeslaan, net als de weerstand van koi op een dieptepunt zit. Ze zijn niet met het blote oog te zien, maar veroorzaken flitsen, sloom gedrag, klemmen van de vinnen, en verminderde eetlust. Hieronder een overzicht van de effectieve behandelingen per parasiet, inclusief algemene aanpak:

Costia (Ichthyobodo necator)
Zeer klein, snelbewegend parasietje. Wordt vaak pas zichtbaar bij 400x vergroting. Levensgevaarlijk als het zich uitbreidt naar de kieuwen. Gewoonlijk is het voor de gewone koiliefhebber moeilijker waar te nemen. Je kan het beste aan de zijkant van de slijmpropjes naar kleine bewegende schelpjes of pantoffeltjes zoeken die wirwar door elkaar wriemelen.

Behandeling:

Formaline + malachietgroen (FMC of gelijkwaardig): krachtig en effectief.
Kaliumpermanganaat: goed alternatief, vooral bij resistente stammen.
Eventueel zout 0,5% (5 gram/liter) ter ondersteuning, maar niet combineren met FMC.

2. Chilodonella
Beweegt langzaam en lijkt op een ‘hartvormig blaadje’ onder de microscoop. Veroorzaakt vooral schade aan kieuwen → ademnood.

Behandeling:

Formaline + malachietgroen.
Chloramine-T (alleen bij juiste dosering en ervaring).
Kaliumpermanganaat.
Ook hier kan zout een ondersteunende rol spelen.

3. Trichodina
Draait rond als een ‘radertje’ op de slijmhuid; vrij gemakkelijk te zien bij 100–200x. Minder agressief dan Costia of Chilodonella, maar kan bij zwakke koi flinke schade geven.

Behandeling:

Formaline + malachietgroen (één of twee behandelingen).
Kaliumpermanganaat: zeer doeltreffend bij Trichodina.
Zout is minder effectief bij Trichodina, dus liever niet als monobehandeling.

Belangrijke aandachtspunten bij behandelen:

Zorg voor optimale zuurstofvoorziening (medicatie verbruikt zuurstof).
Schakel UV en trommelfilter uit tijdens behandeling, tenzij anders aangegeven.
Waterkwaliteit checken en stabiliseren voor én na behandeling.
Behandeling altijd combineren met schoon filter, goede afzuiging en monitoring.
Indien parasieten hardnekkig terugkomen: hercontrole via microscrape.

Onderaan plaats ik een paar foto's met de hoeveelheden die je per behandeling moet gebruiken. Het zijn altijd vervelende momenten, de meeste koiliefhebbers hebben hier ervaring mee, maar het is altijd nuttig om beginnende koiliefhebbers toch de nodige informatie te geven.