De winter, de laatste voorbereiding voor de koi

Interkoi
1 reactie
29 Sep 2026
206

Er komen nog enkele warme dagen, maar dan is het tijd voor de herfst. Is dit dan het moment om de koi klaar te maken voor de winter? Eigenlijk niet, want de voorbereiding begint al veel eerder.

Maar de herfst is wel de periode waarin de laatste hand wordt gelegd aan alles wat we de voorbije maanden hebben opgebouwd. De conditie van de koi wordt nu als het ware afgewerkt, de omstandigheden worden aangepast en de vijver wordt klaargemaakt voor de rustige maanden die voor ons liggen.

Wanneer de watertemperatuur langzaam daalt, verandert er ook veel in het leven van onze koi. Ze worden rustiger, hun stofwisseling vertraagt en de behoefte aan voeding neemt geleidelijk af. Dat is een natuurlijk proces waar we als koihouder rekening mee moeten houden. Het is vooral belangrijk dat we niet te lang blijven voeren zoals we dat in de zomer gewend zijn.

Zolang het water boven de 15 graden blijft, kan er nog normaal gevoerd worden. Wanneer de temperatuur richting 10 tot 15 graden gaat, is het verstandig om geleidelijk over te schakelen naar een licht verteerbaar voer, bijvoorbeeld wheatgerm. Daalt de temperatuur verder richting 8 tot 10 graden, dan wordt het voeren steeds minder en onder ongeveer 8 graden wordt meestal gestopt. De koi kunnen bij lage temperaturen hun voedsel nog maar moeilijk verteren en wat in het darmkanaal achterblijft, kan uiteindelijk meer kwaad dan goed doen.

Maar de voorbereiding op de winter gaat natuurlijk over veel meer dan alleen voeding. Juist in deze periode is het belangrijk om de waterkwaliteit nog eens goed onder de loep te nemen. Ammoniak en nitriet horen op nul te staan en ook het nitraat houden we uiteraard zo laag mogelijk. Een stabiele pH is belangrijk en daarbij speelt de KH een belangrijke rol. Een voldoende hoge KH helpt om de pH stabiel te houden en voorkomt dat we tijdens de winter plotseling voor onaangename verrassingen komen te staan.

Ook de vijver zelf verdient nog wat extra aandacht. Bladeren, slib en ander organisch materiaal dat zich in de vijver heeft verzameld, halen we zoveel mogelijk weg. Wat in de winter blijft liggen en gaat verteren, belast uiteindelijk het water. Een nette en goed onderhouden vijver geeft ons gewoon wat meer rust wanneer de temperaturen verder dalen.

Daarbij mogen we ook de filterinstallatie niet vergeten. Een biologisch filter hoeft uiteraard niet steriel te zijn, integendeel, want juist de bacteriën in het filter blijven belangrijk voor de waterkwaliteit. Afhankelijk van de installatie kunnen filters en trommelfilters gewoon blijven draaien. Wel moeten we ervoor zorgen dat leidingen en andere delen van de installatie niet kunnen bevriezen. De UV wordt in veel installaties tijdens de winter uitgeschakeld, maar ook dat hangt af van de situatie en de manier waarop de vijver is opgebouwd.

Zuurstof blijft in de winter minstens zo belangrijk als in de zomer. Koi hebben ook in hun rustperiode voldoende zuurstof nodig. Toch is het niet verstandig om een luchtsteen zomaar op de bodem van de diepste plaats te leggen. Onderin bevindt zich in de winter het relatief warmere water en door daar sterk te beluchten, gaan we het water onnodig mengen. Ik plaats de beluchting daarom liever wat hoger, bijvoorbeeld op ongeveer 50 tot 80 centimeter diepte. Zo zorgen we voor voldoende zuurstof zonder de natuurlijke temperatuurverdeling van de vijver volledig overhoop te halen.

En dan is er natuurlijk nog de winterkap. Wie zijn vijver kan afdekken met bijvoorbeeld polycarbonaatplaten, merkt vaak dat de temperatuur veel stabieler blijft. De vijver koelt minder snel af en temperatuurschommelingen worden kleiner. Zeker bij een vijver met waardevolle koi kan een goede overkapping daarom een investering zijn waar je ieder jaar opnieuw plezier van hebt. Het gaat uiteindelijk niet alleen om een paar graden verschil, maar vooral om de rust en stabiliteit die je de koi geeft.

Voor we de winter echt ingaan, kijk ik ook graag nog eens rustig naar iedere koi afzonderlijk. Zijn er geen wondjes, beschadigingen of verdachte plekken? Zijn er geen vissen die schuren, vreemd zwemmen of een ingevallen buik hebben? Een klein probleem dat we in het najaar opmerken, kunnen we beter nu aanpakken dan wachten tot het voorjaar. Een koi die gezond de winter ingaat, heeft nu eenmaal een veel betere uitgangspositie om ook gezond aan het nieuwe seizoen te beginnen.

En er is nog iets wat ik zelf zeker niet zou vergeten. Ook wanneer de koi minder gaan eten, kunnen sporenelementen en mineralen een mooie aanvulling zijn. Zo nu en dan wat mineralen en sporenelementen toevoegen, vinden onze koi blijkbaar niet alleen lekker, het kan ook bijdragen aan een goede mineralenbalans in het water. Het hoeft allemaal niet overdreven te zijn, maar net zoals bij zoveel dingen in de koihobby gaat het vooral om regelmaat en een goede balans.

Eigenlijk draait de wintervoorbereiding helemaal niet om de winter zelf. Het gaat vooral om het voorjaar dat daarna komt. Alles wat we nu doen, heeft uiteindelijk maar één doel, onze koi zo gezond en sterk mogelijk door de rustige maanden laten gaan, zodat ze in het voorjaar met een goede conditie opnieuw aan het groeiseizoen kunnen beginnen.

Een mooie koivijver in de winter lijkt voor ons misschien stil. De vissen bewegen minder, er wordt nauwelijks nog gevoerd en het leven boven water lijkt even tot rust te komen. Maar onder het wateroppervlak gebeurt er nog altijd van alles. De koi rusten, herstellen en bewaren hun energie voor het nieuwe seizoen.

Daarom vind ik de herfst eigenlijk een prachtige periode in de koihobby. We kijken niet alleen terug naar wat het voorbije seizoen ons heeft gebracht, maar kijken ook al voorzichtig vooruit. De laatste verzorging, de laatste controles, de juiste voeding, schoon water, voldoende zuurstof en vooral rust.

Wie zijn koi nu de aandacht geeft die ze verdienen, wordt daar in het voorjaar vaak vanzelf voor beloond. Gezonde vissen, een goede huidkwaliteit, mooie kleuren en vooral koi die opnieuw vol energie aan een nieuw seizoen beginnen.

En misschien is dat uiteindelijk wel de mooiste gedachte achter de winter, we nemen even gas terug, zodat we straks weer met volle kracht vooruit kunnen.